Wahenga walinena: “Akufaaye kwa dhiki ndiye rafiki.” Methali hii hutufundisha kuwa urafiki wa kweli hupimwa kwa matendo ya uaminifu na msaada wakati wa matatizo. Lakini swali linalotuandama leo ni hili: Je, TotalEnergies ni rafiki wa Afrika, au ni mgeni mwenye tamaa anayelenga faida pekee?
Afrika inastahili washirika wa kweli—wale wanaowekeza katika nishati safi, wanaoheshimu ardhi na maji, na wanaoweka watu mbele ya faida. Wale wanaosaidia bara hili kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi badala ya kuzidisha.
Historia ya “Maendeleo” Bandia
Historia ya miradi ya mafuta barani Afrika inafundisha somo la maumivu na tamaa:
- Delta ya Niger, Nigeria: Tangu miaka ya 1950, utajiri mkubwa wa mafuta uliahidiwa kuleta maendeleo. Badala yake, jamii za wavuvi na wakulima wamekumbwa na uchafuzi mkubwa wa maji na ardhi, huku maisha yao yakibadilishwa kuwa dhiki na umaskini. Makampuni yalipata faida, wananchi wakabaki na hasara.
- Sudan na Sudan Kusini: Mapato ya mafuta yaliibua matumaini ya utulivu wa kiuchumi. Hata hivyo, yamekuwa chanzo cha migogoro, ufisadi, na ukosefu wa maendeleo endelevu. Badala ya kuwa chanzo cha mshikamano, mafuta yakawa chanzo cha mgawanyiko na maumivu.
- Angola: Nchi mojawapo yenye mapato makubwa ya mafuta barani Afrika. Hata hivyo, mamilioni ya wananchi bado wanaishi kwenye umasikini mkubwa, huku faida za mafuta zikielekezwa kwenye kikundi kidogo cha viongozi na makampuni ya kigeni.
Historia hii inaonyesha wazi: mara nyingi mafuta si baraka, bali ni mzigo kwa jamii zinazotegemea ardhi na maji kwa maisha yao ya kila siku.
EACOP: Mrejeo wa Historia Hii
Mradi wa Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP), unaoendeshwa na TotalEnergies, unafuata mtindo huo huo wa zamani:
- Uharibifu wa Mazingira: Mito, misitu, na hifadhi za wanyama ziko hatarini.
- Dhiki kwa Jamii: Maelfu ya familia zinapoteza mashamba yao bila fidia ya haki.
- Faida kwa Wachache: Wakati faida kubwa zikitiririka nje ya bara, gharama hubaki kwa wananchi wa Afrika Mashariki.
Hii si hadithi mpya; ni marudio ya yaliyotokea katika Delta ya Niger, Sudan, na Angola.
Rafiki au Mgeni Mwenye Tamaa?
Rafiki wa kweli husaidia kuondoa dhiki, sio kuongeza. Lakini mradi wa EACOP unaongeza mzigo wa mabadiliko ya tabianchi, unasababisha umaskini wa ardhi na maji, na unahatarisha mustakabali wa vizazi vijavyo.
Kwa hivyo, lazima tujiulize: @TotalEnergies inataka kuisaidia Afrika au kuinyonya kwa faida yake?
Wito wa Hatua
Afrika inahitaji marafiki wa kweli—washirika wanaowekeza katika nishati safi, wanaoheshimu ardhi na watu, na wanaolinda urithi wa mazingira. Hatuhitaji marudio ya ukoloni wa mafuta ghafi.
- Tusimame kidete dhidi ya ukoloni mpya wa mafuta.
- Tuimarishe mbinu za kijamii na kisheria kulinda ardhi na maji.
- Tuiweke Afrika kwenye njia ya maendeleo safi na endelevu.
Historia inatufundisha. Ikiwa hatutasema hapana kwa EACOP sasa, tutajikuta tukirudia makosa ya jana. Wacha tuhakikishe kwamba urafiki unaojengwa ni wa kweli na wa heshima. TotalEnergies inapaswa kutathminiwa kwa matendo yake, si kwa maneno yake. Kama si rafiki wa dhiki, basi si rafiki wa kweli.